Adı:
B1
Elmi adı:
TİAMİN HİDROXLORİD
İnsan orqanizmində rolu
Tiamin hidroxlorid suda həll olan vitaminlər qrupuna aiddir.
- Dərinin, əzələlərin, sümüklərin, daxili orqanların, sinir sisteminin sağlam olmasını təmin etmək üçün orqanizmə lazımdır.
- Bütün növ maddələr mübadiləsində (zülal,yağ,karbohidrat) həmçinin sinir hüceyrələrin aktivləşməsi prosesində rol oynayır.
- Bədənin müxtəlif infeksiyalara qarşı müqavimətini artırır, immun sistemi yaxşılaşdırır.
- Hemiparezdə iştirak edir.
- Mədə şirəsinin normal formalaşmasında iştirak edir.
- Şəkərli diabetdə insulin sinergisti kimi çıxış edir, təsirini gücləndirir, anemiyanın qarşısını alır, ürək qan damar sisteminin normal fəaliyyət göstərməsini təmin edir.
- Tiamin onikibarmaq bağırsaqda sorulur və kofaktor kimi maqnezium ilə aktiv formasına, tiamin pirofosfata (TPP) çevrilir.
- TPP limon turşusu dövrü və pentoza fosfat yolunun mühüm mərhələlərində kofaktor kimi çıxış edir.
- TPP həmçinin enerji istehsalı üçün qlükozanın aerob metabolizmində böyük rol oynayır.
Çatışmazlığının yaratdığı problemlər
- Tiamin çatışmazlığının ümumi simptomları daha çox alkoqolizmdə müşahidə olunur və 2 sindromdan ibarətdir:
Wernicke-Korsakoff sindromu və beriberi.
- Yüksək həssaslıq, unutqanlıq, zəif yuxu, diqqət dağınıqlığı, qarın ağrısı, ümumi zəiflik, ürəkbulanma və qusma, anereksiya, reflekslərin azalması, əzələ tonusunun azalması, göz sağlamlığı, uşaqlarda sinir sistemində baş verən dəyişiklik, tez yorulma, ərköyünlük, qeyri-müəyyən ağrılardan şikayət, sinir ürək-qan damar sistemi xəstəlikləri;
- Yaş beri-beri ödem və ürək damar çatışmazlığı;
- Quru beri-beri periferik neyropatiya, hemoqrafiq poluoensefalit, dəri qaşınması, dəri səpkileri, saç tökülmesi, bradikardiya, baş ağrısı, artan həyəcanlılıq, nevrit, polinevrit, ekzema, psoriyaz;
- Aşağı tiamin səviyyələri mitoxondrial fəaliyyətin dəyişməsinə, oksidləşdirici maddələr mübadiləsinin pozulmasına və enerji istehsalının azalmasına səbəb ola bilər;
- Hüceyrə ölümü baş verə bilər, xüsusən də yüksək enerji tələbatına görə daha həssas olan neyronlarda;
Wernicke-Korsakoff sindromu 2 pozulma ilə özünü göstərə bilər:
1) Wernicke ensefalopatiyası xəstəliyin gedişatının başlanğıcında meydana çıxır, ataksiya, oftalmoplegiya və psixi vəziyyətin dəyişməsi triadası ilə özünü göstərir. Başın təsviri iltihablı olmayan beyin lezyonlarını, petechial qanaxma və demyelinasiyanı göstərə bilər.
2) Korsakoff psixozu müalicə olunmazsa, delirium və daimi yaddaş itkisindən ibarət inkişaf edə bilər. Wernicke-Korsakoff sindromu xəstəliyin inkişafının və qalıcı beyin zədələnməsinin qarşısını almaq üçün təcili müalicə edilməlidir.
Günlük qəbul normaları
| Körpələr və uşaqlar | Qadınlar | Kişilər |
| 0-6 ay 0.2 mq | 10-18 yaş 1.1 mq | 10-18 yaş 1.2 mq |
| 7-12 ay 0.3 mq | 19 + 1.1 mq | 19+ 1.2 mq |
| 1-3 yaş 0.5 mq | hamilə qadınlar 1.4 mq | |
| 4-6 yaş 0.6 mq | süd verən analar 1 mq | |
| 7-9 yaş 0.9 mq |
Zəngin olduğu qidalar
Tiamin bir çox heyvan və bitki mənşəli məhsullarda olur.
|
№ |
Adı |
Vahidi |
Miqdarı (100 qr məhsulunun tərkibində B1 miqdarı) |
|
1 |
Fıstıq |
100 qr |
1 mq |
|
2 |
Yer fıstığı |
100 qr |
0.74 mq |
|
3 |
Toyuq qaraciyəri |
100 qr |
0.5 mq |
|
4 |
Mərci |
100 qr |
0.5 mq |
|
5 |
Noxud |
100 qr |
0.5 mq |
|
6 |
Yulaf |
100 qr |
0.49 mq |
|
7 |
Yarma |
100 qr |
0.42 mq |
|
8 |
Buğda |
100 qr |
0.4 mq |
|
9 |
Qoz |
100 qr |
0.39 mq |
|
10 |
Qarğıdalı |
100 qr |
0.38 mq |
|
11 |
Qarabaşaq |
100 qr |
0.3 mq |
|
12 |
Donuz qaraciyəri |
100 qr |
0.3 mq |
|
13 |
Makaron məhsulları |
100 qr |
0.25 mq |
İstinad
- A.A.Pilioviç müxtəlif mənşəli polineyropatiyaların müalicesinde B vitaminin istifadesi
- B.F.Korobkin BİOLOJİ KİMYA
- https://www.efsa.europa.eu/en/search?s=b1
- Osiezagha K, Ali S, Freeman C, et al.. Tiamin çatışmazlığı və delirium . Innov Clin Neurosci
- Frank LL. Klinik praktikada tiamin . JPEN J Parenter Enteral Nutr .
